Ετικέτες

Σάββατο 6 Ιουνίου 2020

Lidice, Δίστομο & Oradour: Θύματα της ναζιστικής θηριωδίας την ίδια ημερομηνία (10 Ιουνίου)

10 Ιουνίου: Την ίδια ημέρα, με δυο χρόνια διαφορά, οι Ναζί εξαφάνιζαν το Lidice, από το οποίο απέμεινε μόνο... ένα δέντρο (1942, πρώην Τσεχοσλοβακία -σημερινή Τσεχία-, είκοσι χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα Πράγα) και έκαιγαν το γαλλικό Οραντούρ, ενώ ταυτόχρονα αιματοκυλούσαν το Δίστομο, το δικό μας Δίστομο(1944). 
Οι τρεις κωμοπόλεις είναι αδελφοποιημένες εδώ και πολλά χρόνια, συμβολίζοντας τον κοινό αγώνα κατά του ναζισμού και την άξια της ειρήνης. Στο Lidice 82 παιδιά παραδόθηκαν στο τοπικό γραφείο της Γκεστάπο και μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδο εξόντωσης στο Κέλμνο, όπου γνώρισαν φρικτό τέλος με δηλητηριώδη αέρια. Η σφαγή του Lidice είναι ό,τι πιο σκληρό έχει συμβεί. 

Τα γεγονότα που οδήγησαν τα παιδιά του Lidice στον θάνατο ήταν περίπλοκα: Καθοριστικό ρόλο για την απόφαση της δολοφονίας τους ήταν ο θάνατος του Reinhard Heydrich, διοικητή του ναζιστικού προτεκτοράτου της Βοημίας και της Μοραβίας, γνωστού και ως "ξανθός δήμιος" ή "δήμιος της Πράγας".
Η Τσεχοσλοβακία καταλήφθηκε από Γερμανούς σταδιακά από τον Οκτώβριο του 1938 μέχρι τον Απρίλιο του 1939. Ο διοικητής Ο Ράινχαρντ Όιγκεν Τρίσταν Χάιντριχ (4 Ιουνίου 1942), ο επονοναζόμενος Der Henker (ο Δήμιος των SS) ή «Ο Χασάπης της Πράγας» εγκαθίδρυσε ένα απίστευτα καταπιεστικό καθεστώς στην περιοχή της Βοημίας και της Μοραβίας, οδηγώντας στο θάνατο χιλιάδες πολίτες. Στις 27 Μαΐου του 1942, ομάδα Τσέχων και Σλοβάκων αντιστασιακών της “Ελεύθερης Τσεχίας” τον περίμεναν σε μια στροφή. Η πράσινη Μερσέντες με την οποία κυκλοφορούσε ο Χάιντριχ δίχως ένοπλη συνοδεία, θεωρώντας ότι ο πληθυσμός των συμπαθεί, σταμάτησε μπροστά στους εκπαιδευμένους στη Βρετανία Γιαν Κούμπις και Γιόζεφ Γκάμπτσικ. Τον τραυμάτισαν μετά από μια μεγάλη μάχη. Ο Χάιντριχ μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο της Πράγας, όπου λίγες μέρες μετά, στις 4 Ιουνίου, πέθανε από σηψαιμία.
Η Γκεστάπο και τα SS εξαπέλυσαν ανθρωποκυνηγητό για να εντοπίσουν τους δολοφόνους του. Επέβαλλαν ολική απαγόρευση κυκλοφορίας στην Πράγα. Κάπου 3.000 Εβραίοι από το γκέτο του Τερεζίενσταντ οδηγήθηκαν για εκτέλεση, ενώ 152 Εβραίοι εκτελέστηκαν την ώρα της κηδείας του ως αντίποινα.
Μετά την κηδεία του Χάιντριχ στο Βερολίνο, ο Χίτλερ αποφάσισε την τιμωρία των ανθρώπων που έκρυβαν τους υπευθύνους: να εκτελεστούν όλοι οι ενήλικες άντρες, τα γυναικόπαιδα να μεταφερθούν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Όσα παιδιά είχα χαρακτηριστικά «Αρείου» να υιοθετηθούν από Γερμανικές οικογένειες SS, τα υπόλοιπα… να αποχαιρετίσουν, ενώ τα χωριά πρέπει να ισοπεδωθούν.
Οι διαταγές του Χίτλερ εφαρμόστηκαν αμέσως. Η μικρή κωμόπολη Λιντίτσε θα την πλήρωνε με τον πιο σκληρό και απεχθή τρόπο. Παρότι δεν βρήκαν κάποια στοιχεία ενοχής εκεί, οι κάτοικοί της κατηγορήθηκαν ότι έκρυβαν τους εκτελεστές του Χάιντριχ. Στις 10 Ιουνίου 1942 τρεις αξιωματικοί και είκοσι στρατιώτες συνέστησαν εκτελεστικό απόσπασμα, το οποίο εκτέλεσε στο αγρόκτημα της οικογένειας Χόρακ στην άκρη της πόλης τους 173 άνδρες της πόλης άνω των 16 ετών που συνελήφθησαν. Οι 203 γυναίκες και τα 105 παιδιά συγκεντρώθηκαν στο σχολείο του χωριού και από εκεί οδηγήθηκαν στην κοντινή πόλη Κλάντνο. Τέσσερις έγκυες γυναίκες μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο για να τους αφαιρεθούν βίαια τα μωρά που είχαν στην κοιλιά τους, Εβδομήντα μία από αυτές εκτελέστηκαν επιτόπου, επτά οδηγήθηκαν για ανάκριση στην Πράγα όπου και εκτελέστηκαν, ενώ οι υπόλοιπες 184 οδηγηθήκαν στο στρατόπεδο του Ράβενσμπρικ, όπου 41 θα πεθάνουν από διάφορες αρρώστιες και θα επιζήσουν 143. Το Λιντίτσε ισοπεδώθηκε κυριολεκτικά, εξαφανίστηκε από τον χάρτη. Το μένος ήταν τέτοιο που διατάχθηκε η εκτύπωση χαρτών χωρίς το όνομα της πόλης. Μετά την καταστροφή της πόλης, στάλθηκε ένα 100μελές γερμανικό τάγμα εργασίας για να αφαιρέσει όλα τα ορατά λείψανα και να αποκαταστήσει το ρεύμα και τους δρόμους. Ακολούθως κάλυψαν ολόκληρο το χωριό με φυτείες και καλλιέργειες. Το Λιντίτσε είχε εξαφανιστεί. Τα 105 παιδιά της μικρής πόλης οδηγήθηκαν στο στρατόπεδο του Γκνάιζεναου. Μερικά από αυτά (7), έχοντας τα άρεια χαρακτηριστικά που επιζητούσαν οι σφαγείς, υιοθετήθηκαν από οικογένειες των SS για να εκγερμανιστούν, γλιτώνοντας τον χαμό. 82 παιδιά παραδόθηκαν στο γραφείο της Γκεστάπο στο Λοτζ και μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο εξόντωσης Chelmno. Δόθηκε εντολή να μην τους παρασχεθεί καμία φροντίδα, καμία περίθαλψη. Εκεί δηλητηριάστηκαν με αέρια. Από τα 105 παιδιά του Λιντίτσε, τα 82 δηλητηριάστηκαν στο Κέλμνο, έξι έχασαν τη ζωή τους στα γερμανικά ορφανοτροφεία Lebensborn και μόλις 17 επέστρεψαν στο σπίτι τους. Μετά τον πόλεμο, δεκάδες πόλεις ανά τον κόσμο πρόσθεσαν το Lidice στο όνομά τους τιμώντας την φρικιαστική σφαγή. Ενδεικτικά, το San Jerónimo Lídice στην Πόλη του Μεξικού, το Barrio Lídice και το νοσοκομείο του στο Καράκας της Βενεζουέλας, το Lídice de Capira στον Παναμά κ.α.
Στο τέλος της δεκαετίας του 1960 η Marie Uchytilová άρχισε ένα συγκλονιστικό γλυπτό για τη σφαγή του Λιντίτσε. Αποφάσισε να μην δημιουργήσει πιστά αντίγραφα των παιδιών ώστε να είναι ένα μνημείο για όλα τα παιδιά που πέθαναν σε πολέμους. Τα παιδιά του γλυπτού είναι 82, 40 αγόρια και 42 κορίτσια. Η Uchytilová πέθανε το 1989 και το γλυπτό του Λιντίτσε έμεινε ανολοκλήρωτο. Ευτυχώς, επενδυτές και μια μεγάλη χορηγία της δανέζικης πόλης Alberstlund βοήθησαν το έργο να προχωρήσει και να καλυφθεί με χαλκό. Τα πρώτα 35 αγάλματα αποκαλύφθηκαν το 1995, ενώ τα τελευταία δέκα τον Ιούνιο του 2000. Τα αγάλματα των παιδιών είναι τοποθετημένα με τέτοιο τρόπο ώστε να φαίνεται ότι κοιτούν τους τάφους των οικογενειών τους, στο νεκροταφείο του Λιντίτσε.
Τα παιδιά του Λιντίτσε θα θυμίζουν για πάντα τι σημαίνει παραλογισμός, φασισμός κάθε είδους, ανθρώπινη παράνοια. Τα παιδιά του Λιντίτσε κοιτάζουν ίσια στα μάτια όλους τους ανθρώπους της γης. Μετά τον Πόλεμο το Λίντιτσε ανοικοδομήθηκε λίγες εκατοντάδες μέτρα από την παλιά κωμόπολη και ονομάστηκε Νόβο Λίντιτσε (Novo Lidice). Ο επικεφαλής της σφαγής του Λίντιτσε Συνταγματάρχης των SS Μαξ Ρόστοκ συνελήφθηκε, καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε το 1951.

Το βραβευμένο «HHhH» (από τη φράση «Himmlers Hirn heißt Heydrich, δηλαδή «ο εγκέφαλος του Χίμλερ λέγεται Χάιντριχ») είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα ιστορικό μυθιστόρημα. Ο Λοράν Μπινέ tοποθέτησε τον εαυτό του, τις σκέψεις και τους προβληματισμούς του μέσα στην ιστορία, έτσι που η πορεία της έρευνάς του εξελίσσεται παράλληλα με την πορεία των δύο ηρώων του, αλλά και τη ζωή του κυριαρχικού Χάιντριχ. Εν τέλει, στον λεγόμενο «δήμιο της Πράγας» είναι αφιερωμένες περισσότερες σελίδες του βιβλίου από ό,τι στους δύο εκτελεστές του. «Αφενός πρέπει να παραδεχτώ ότι ο Χάιντριχ είναι ο βασικός χαρακτήρας του βιβλίου, αλλά αφετέρου δίνει στη δολοφονία την πραγματική της διάσταση», αναφέρει ο συγγραφέας. Το «ΗHhH» κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κέδρος.
Η δολοφονία του Χάιντριχ έγινε νουάρ ταινία το 1943 με τίτλο Και οι δήμιοι πεθαίνουν. Τη σκηνοθέτησε ο Φριτς Λανγκ πάνω σε σενάριο του Μπέρτολτ Μπρεχτ, όταν οι δύο μεγάλοι καλλιτέχνες βρίσκονταν στην Αμερική και εργάζονταν στα στούντιο του Χόλιγουντ. Μολονότι η ταινία προβλήθηκε για λόγους προπαγάνδας, εν μέσω του πολέμου που δεν είχε κριθεί ακόμα, τα στοιχεία της είναι συγκλονιστικά. Αργότερα με την υπόθεση ασχολήθηκαν και άλλοι κινηματογραφιστές: Ο Ντάγκλας Σερκ (τσέχικης καταγωγής), γύρισε το επίσης προπαγανδιστικό φιλμ Hitler's Madman (1943), o Τσέχος Γίρι Σέκενς το Atentat (1964), ο Λιούις Γκίλμπερτ το Operation Daybreak (1975).
Σύντομο ντοκιμαντέρ:
https://youtu.be/j-V-wUkgeQw
Ξενάγηση στην έκθεση για το Lidice:
https://youtu.be/zcPAebtuMWA


Ήταν Σάββατο πρωί, στις 10 Ιουνίου του 1944, όταν οι Γερμανοί μπήκαν στην κωμόπολη του Διστόμου, του νομού Βοιωτίας. Αυτή η μέρα έμελλε να μείνει στην ιστορία ως μία από τις πιο ειδεχθείς σφαγές αμάχων από τις Γερμανικές δυνάμεις. 
Εξαιρετικό το βιβλίο που απεικονίζεται παρακάτω, έκδοση του βιβλιοπωλείου "Σύγχρονη έκφραση" στη Λιβαδειά, το οποίο έχει λάβει κρατικό βραβείο. Επίσης το ντοκιμαντέρ του Στέφαν Χάουπτ "Ένα τραγούδι για τον Αργύρη" (2006), που βλέπει τα γεγονότα μέσα από τα μάτια ενός τετράχρονου παιδιού που επέζησε, του Αργύρη Σφουντούρη. 
 "Μια ειδυλλιακή πατρίδα ήταν αυτός ο τόπος και για τους 1.800 ανθρώπους που τον Ιούνιο του 1944 ζούσαν μέσα και γύρω από το χωριό. Όμως, στις 10 Ιουνίου όλα άλλαξαν με κτηνώδη τρόπο. Την ημέρα εκείνη, το Δίστομο ετοιμαζόταν να θρηνήσει τέσσερα παιδιά του, όμως αυτό που ακολούθησε ήταν ακόμη πιο φρικτό. Γερμανικά στρατεύματα ξεκίνησαν από τη Λιβαδειά με κατεύθυνση το βουνό, αναζητώντας Έλληνες αντάρτες και σκοτώνοντας οτιδήποτε έβρισκαν στον δρόμο τους. Όταν τα φορτηγά και οι 1.000 περίπου στρατιώτες έφτασαν στο Δίστομο, ενημερώθηκαν πως στο Στείρι, βρίσκονται αντάρτες. Φεύγουν προς εκεί και ακολουθεί μεγάλη συμπλοκή που κρατάει περίπου 2 ώρες. Οι Γερμανοί οπισθοχωρούν και επιστρέφουν στο Δίστομο. Εξαγριωμένοι, ξεχύνονται στους δρόμους του χωριού. Καίνε, λεηλατούν και σκοτώνουν οτιδήποτε ζωντανό βρίσκεται μπροστά τους. Γέρους, νέους, γυναίκες, βρέφη. 
Οι Γερμανοί απέδωσαν την επίθεση του ΕΛΑΣ σε ειδοποίηση των κατοίκων του Διστόμου και επέστρεψαν στο χωριό για να εκδικηθούν. Με διαταγή του διοικητή τους, υπολοχαγού Χανς Ζάμπελ, το Δίστομο πυρπολήθηκε και 218 κάτοικοι (114 γυναίκες και 104 άνδρες) εκτελέστηκαν απάνθρωπα. Μεταξύ των νεκρών, 45 παιδιά και έφηβοι και 20 βρέφη. Η πρωτοφανής θηριωδία έγινε αμέσως γνωστή μέσω του BBC στο εξωτερικό και προκάλεσε την κατακραυγή της διεθνούς κοινής γνώμης. Η Γερμανική Διοίκηση της Αθήνας επέρριψε την ευθύνη αποκλειστικά στους κατοίκους του Διστόμου, επειδή, όπως ανέφερε σε ανακοίνωσή της, δεν συμμορφώθηκαν με τις στρατιωτικές εντολές. Μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα, το Ελληνικό Γραφείο Εγκληματιών Πολέμου μπόρεσε να ανακαλύψει τον υπεύθυνο της Σφαγής, Χανς Ζάμπελ, ο οποίος είχε καταφύγει στο Παρίσι και είχε συλληφθεί. Οι γαλλικές αρχές τον παρέδωσαν στις ελληνικές, οι οποίες τον προφυλάκισαν. 
Τον Αύγουστο του 1949 ομολόγησε την έκταση των γερμανικών θηριωδιών στο Δίστομο, αλλά δικαιολογήθηκε ότι εκτελούσε διαταγές ανωτέρων του. Κατά τη διάρκεια της προφυλάκισής του, ο Ζάμπελ εκδόθηκε προσωρινά στη Δυτική Γερμανία για άλλη υπόθεση, αλλά δεν επέστρεψε ποτέ στην Ελλάδα για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες των πράξεών του.
9 χρόνια μετά την ανείπωτη σφαγή, ο Θανάσης Παπούλιας που από το '34 είχε ενταχθεί στο διωκόμενο Κ.Κ.Ε., πήρε την απόφαση να πάρει εκδίκηση εκτελώντας εν ψυχρώ τον Zampel, πριν την έκδοσή του στη Γερμανία. «Φεύγουν όλοι. Από το κελί μου βλέπω τον Τσάμπελ που περπατούσε με ένα πακέτο χαρτιά και ένα κουτί γλυκά. Μόνος του. Τρέχω στο μπάνιο. Παίρνω το σίδερο και του βγαίνω μπροστά. Τον αρπάζω από τον ώμο, του δίνω μια σπρωξιά και την ώρα που έπεφτε σηκώνω το σίδερο και με όση δύναμη έχω του το κατεβάζω στο πίσω μέρος του κεφαλιού του. Πέφτει στο χώμα με ανοιγμένο στα δύο το κεφάλι του», περιγράφει ο Παπούλιας σε συνέντευξή του. Όταν τον ρώτησαν γιατί τον χτύπησε είπε απλά "για το Δίστομο". Από τότε – όπως ανέφερε – άρχισε το μαρτύριό του. Τον οδήγησαν στην απομόνωση ως ψυχοπαθή και έκανε απεργία πείνας για 10 ημέρες. Μέχρι το '76 νόμιζε πως είχε σκοτώσει τον Zampel.
Αφηγήσεις & φωτογραφίες από τη Σφαγή του Διστόμου:
Ξενάγηση σε έκθεση για το Δίστομο:
                                           https://youtu.be/yFM-o-WHPF8 

Την ίδια μέρα, 200 άνδρες της Βάφεν SS, ξεκινούν για ένα μικρό γαλλικό χωριό κοντά στη Λιμόζ. Το Οραντούρ. Ορισμένοι περικυκλώνουν το χωριό και οι υπόλοιποι μπαίνουν μέσα και μαζεύουν όλους τους κατοίκους στην κεντρική πλατεία. Οι γυναίκες και τα παιδιά οδηγούνται στην εκκλησία, ενώ οι άνδρες μεταφέρονται σε διάφορα σημεία του χωριού. Με έναν πυροβολισμό δίνεται το σύνθημα και εκτελούνται όλοι οι άνδρες ακαριαία. Περίπου 400 γυναίκες και παιδιά περιμένουν κλεισμένοι στην εκκλησία. Τότε οι Ναζί πετούν ασφυξιογόνες βόμβες και παράλληλα προσπαθούν να ανατινάξουν τον θόλο. Η πυρκαγιά επεκτείνεται. Γυναίκες και παιδιά καίγονται ζωντανοί. Μόνο μια γυναίκα και πέντε άνδρες καταφέρνουν να γλιτώσουν. Οι Γερμανοί καίνε όλο το χωριό για να μην μπορεί να γίνει αναγνώριση των θυμάτων. Μετά την απελευθέρωση, το Οραντούρ κατασκευάζεται εκ νέου σε κοντινό σημείο, και τα ερείπια κρίνονται διατηρητέα για να θυμίζουν τη θηριωδία.
Ξενάγηση στην έκθεση για το Οραντούρ:
https://youtu.be/ISQBZdGzSzk

Πηγές: elniplex, efsyn, sansimera, Καθημερινή, Αυγή, ΕΡΤ

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ

"ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ" #WeRemember
Διεθνή Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος 27/1 ημέρα απελευθέρωσης των στρατοπέδων συγκέντρωσης Auschwitz-Birkenau .
Τα παιδιά ήταν ιδιαίτερα ευάλωτα την εποχή του Ολοκαυτώματος. Ο φόνος των παιδιών που ανήκαν σε «ανεπιθύμητες» ή «επικίνδυνες» ομάδες σύμφωνα με τη ναζιστική ιδεολογία, ήταν για τους Ναζί ένα απαραίτητο μέρος της «φυλετικής πάλης» ή ένα προληπτικό μέτρο ασφαλείας. Οι Γερμανοί και οι συνεργάτες τους σκότωναν παιδιά για τους παραπάνω ιδεολογικούς λόγους, αλλά και ως αντίποινα για τις πραγματικές ή εικαζόμενες επιθέσεις των ανταρτών.
Οι Γερμανοί και οι συνεργάτες τους σκότωσαν τουλάχιστον 1,5 εκατομμύρια παιδιά, μεταξύ των οποίων πάνω από ένα εκατομμύριο εβραιόπουλα και δεκάδες χιλιάδες παιδιά Ρομά (Τσιγγάνοι), γερμανόπουλα που υπέφεραν από σωματικές και πνευματικές αναπηρίες και ζούσαν σε άσυλα, παιδιά από την Πολωνία και παιδιά που ζούσαν στις κατεχόμενες περιοχές της Σοβιετικής Ένωσης. Οι Εβραίοι και ορισμένοι μη-Εβραίοι έφηβοι (13-18 ετών) είχαν περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσουν, καθώς μπορούσαν να υποβληθούν σε καταναγκαστική εργασία.
Η μοίρα των παιδιών των Εβραίων ή άλλων ανεπιθύμητων ομάδων μπορούσε να κατηγοριοποιηθεί ως εξής: 1) παιδιά που θανατώνονταν αμέσως μόλις έφταναν στα κέντρα εξόντωσης 2) παιδιά που θανατώνονταν αμέσως μετά τη γέννησή τους ή σε ιδρύματα 3) παιδιά που γεννιόντουσαν στα γκέτο και κατάφερναν να επιβιώσουν επειδή οι κρατούμενοι εκεί τα έκρυβαν 4) παιδιά, συνήθως μεγαλύτερα από 12 ετών, τα οποία χρησιμοποιούνταν σε καταναγκαστικά έργα ή ως πειραματόζωα σε ιατρικά πειράματα και 5) παιδιά που σκοτώθηκαν σε αντίποινα ή σε στρατιωτικές επιχειρήσεις «κατά της Αντίστασης».
Στα γκέτο, τα εβραιόπουλα πέθαιναν από την πείνα και την έκθεση στις αντίξοες καιρικές συνθήκες μια και δε τους παρείχαν κατάλληλο ρουχισμό και στέγη. Οι γερμανικές αρχές αδιαφορούσαν παντελώς για τους μαζικούς αυτούς θανάτους, επειδή θεωρούσαν τα μικρότερα παιδιά στα γκέτο ως αντιπαραγωγικά άτομα που «κατανάλωναν τροφή χωρίς να προσφέρουν τίποτα.» Επειδή γενικά δεν μπορούσαν να εκμεταλευτούν τα παιδιά λόγω του νεαρού της ηλικίας ως εργατικό δυναμικό, οι γερμανικές αρχές κατά κανόνα τα επέλεγαν, μαζί με τους ηλικιωμένους, για τις πρώτες μεταγωγές προς τα κέντρα εξόντωσης ή αποτελούσαν τα πρώτα θύματα που οδηγούνταν για εκτέλεση σε ομαδικούς τάφους.
Με την άφιξή τους στο Άουσβιτς-Μπίρκεναου και σε άλλα κέντρα εξόντωσης, οι αρχές του στρατοπέδου έστελναν τα περισσότερα παιδιά απευθείας στους θαλάμους αερίων. Τα SS και οι δυνάμεις της αστυνομίας στα κατεχόμενα εδάφη της Πολωνίας και της Σοβιετικής Ένωσης εκτέλεσαν χιλιάδες παιδιά στο χείλος των ομαδικών τάφων που μόλις είχαν ανοιχτεί. Μερικές φορές, η επιλογή των παιδιών που θα μεταφέρονταν πρώτα στα κέντρα εξόντωσης ή που θα έπεφταν πρώτα από τις σφαίρες των εκτελεστικών αποσπασμάτων ήταν αποτέλεσμα επώδυνων και αμφιλεγόμενων αποφάσεων των μελών του Judenrat (Εβραϊκού Συμβουλίου). Η απόφαση του Judenrat στο Λοντζ το Σεπτέμβριο του 1942 να απελαθούν παιδιά στο κέντρο εξόντωσης του Κέλμνο ήταν ένα παράδειγμα των τραγικών επιλογών των ενηλίκων όταν έρχονταν αντιμέτωποι με τις απαιτήσεις των Γερμανών. Ο Janusz Korczak, ο διευθυντής του ορφανοτροφείου στο γκέτο της Βαρσοβίας, αρνήθηκε να εγκαταλείψει τα παιδιά που είχε αναλάβει να προστατεύσει, όταν αποφασίστηκε να μεταφερθούν στα κέντρα εξόντωσης. Τα συνόδευσε στο τρένο για το κέντρο εξόντωσης Τρεμπλίνκα και τα ακολούθησε στους θαλάμους αερίων, όπου και θανατώθηκε μαζί τους.
Τα παιδιά μη εβραϊκής καταγωγής ορισμένων στοχοποιημένων ομάδων δεν είχαν καλύτερη τύχη. Ενδεικτικά αναφέρουμε: τα παιδιά των Ρομά (Τσιγγάνων) που θανατώθηκαν μαζικά στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς, τα 5.000 έως 7.000 παιδιά που σκοτώθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος «ευθανασίας», τα παιδιά που δολοφονήθηκαν σε επιχειρήσεις αντίποινας, όπως τα περισσότερα από τα παιδιά των κατοίκων του Lidice και τα παιδιά σε διάφορα χωριά της κατεχόμενης Σοβιετικής Ένωσης που δολοφονήθηκαν μαζί με τους γονείς τους.
Οι γερμανικές αρχές φυλάκισαν επίσης μεγάλους αριθμούς παιδιών σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και προσωρινά κέντρα μεταφοράς. Στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, οι γιατροί των SS και διάφοροι ερευνητές χρησιμοποίησαν πολλά παιδιά για ιατρικά πειράματα, με αποτέλεσμα το θάνατο πολλών από αυτά. Οι διοικήσεις των στρατοπέδων συγκέντρωσης χρησιμοποιούσαν εφήβους, κυρίως Εβραίους, σε καταναγκαστικά έργα. Πολλοί από αυτούς τους εφήβους βρήκαν το θάνατο λόγω των φρικτών συνθηκών εργασίας. Άλλα παιδιά φυλακίστηκαν από τις γερμανικές αρχές σε προσωρινά στρατόπεδα μεταφοράς, όπως συνέβη στην περίπτωση της Άννας Φρανκ και της αδερφής της στο Μπέργκεν-Μπέλσεν. Το ίδιο συνέβη και με άλλα παιδιά, μη εβραϊκής καταγωγής, τα οποία είχαν μείνει ορφανά σε επιχειρήσεις αντίποινας από στρατιωτικές και αστυνομικές μονάδες των Γερμανών. Ορισμένα από αυτά τα ορφανά κρατήθηκαν προσωρινά στο κέντρο συγκέντρωσης Λούμπλιν/Μαϊντάνεκ και σε άλλα στρατόπεδα κράτησης.
Στην «αναζήτησή τους για την ανάκτηση του αίματος της Άριας φυλής», οι φυλετικοί ειδήμονες των SS διέταξαν την απαγωγή εκατοντάδων παιδιών από τα κατεχόμενα εδάφη της Πολωνίας και της Σοβιετικής Ένωσης και τη μεταφορά τους στο Ράιχ, όπου θα τα υιοθετούσαν κατάλληλες γερμανικές οικογένειες. Αν και η επιλογή των παιδιών βασίστηκε σε «επιστημονικά φυλετικά κριτήρια», πολλές φορές αρκούσαν τα ξανθά μαλλιά, τα γαλανά μάτια ή το λευκό δέρμα για την επιλογή των παιδιών που θα είχαν την «ευκαιρία» να «γερμανοποιηθούν». Επιπλέον, γυναίκες από την Πολωνία ή τη Σοβιετική Ένωση που είχαν μεταφερθεί στη Γερμανία για να υποβληθούν σε καταναγκαστική εργασία και οι οποίες είχαν σεξουαλικές σχέσεις με Γερμανούς – πολλές φορές παρά τη θέλησή τους – με αποτέλεσμα την εγκυμοσύνη, αναγκάστηκαν να κάνουν αποβολή ή να γεννήσουν τα παιδιά τους σε συνθήκες που εξασφάλιζαν το θάνατο του μωρού, σε περίπτωση που οι «φυλετικοί ειδήμονες» έκριναν ότι το παιδί δεν θα είχε αρκετό γερμανικό αίμα.
Παρά την ευάλωτη φύση τους, πολλά παιδιά κατάφεραν να επιβιώσουν. Πολλά παιδιά μετέφεραν λαθραία τρόφιμα και φάρμακα στα γκέτο, τα οποία αποκτούσαν ανταλλάζοντας πολύτιμα αντικείμενα των οικογενειών τους έξω από τα γκέτο. Αργότερα, πολλά παιδιά έλαβαν μέρος σε αντιστασιακές οργανώσεις της νεολαίας και συμμετείχαν σε μυστικές αποστολές. Ορισμένα παιδιά κατάφεραν να διαφύγουν, μαζί με τους γονείς τους ή άλλους συγγενείς – πολλές φορές και μόνα τους – σε οικογενειακούς καταυλισμούς Εβραίων ανταρτών.
Από το 1938 έως το 1940, μια προσπάθεια διάσωσης με το ανεπίσημο όνομα Kindertransport (Το Μεταφορικό των Παιδιών) απομάκρυνε χιλιάδες εβραιόπουλα (χωρίς τους γονείς τους) από τη Ναζιστική Γερμανία και τις κατεχόμενες περιοχές, μεταφέροντάς τα στην ασφαλή Μεγάλη Βρετανία. Σε όλη την Ευρώπη, ορισμένοι μη-Εβραίοι έκρυβαν εβραιόπουλα και σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στην περίπτωση της Άννα Φρανκ, και άλλα μέλη της οικογένειάς τους. Στη Γαλλία, σχεδόν ολόκληρος ο πληθυσμός του Le Chambon-sur-Lignon, ένα χωριό Προτεστάντων, σε συνεργασία με πολλούς Καθολικούς ιερείς, καλόγριες, αλλά και πολίτες, έκρυψαν εβραιόπουλα στην πόλη τους από το 1942 μέχρι το 1944. Στην Ιταλία και το Βέλγιο, πολλά παιδιά κατάφεραν να επιβιώσουν σε κρυψώνες που τους παρείχαν οι γείτονές τους.
Μετά τη συνθηκολόγηση της Ναζιστικής Γερμανίας που σημάδεψε το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, πρόσφυγες και εκτοπισμένα άτομα άρχισαν να αναζητούν αγνοούμενα παιδιά σε όλη την Ευρώπη. Χιλιάδες ορφανά παιδιά βρίσκονταν σε καταυλισμούς προσφύγων. Πολλά από τα εβραιόπουλα που κατάφεραν να επιβιώσουν, εγκατέλειψαν την ανατολική Ευρώπη στα πλαίσια της μαζικής εξόδου (Brihah) προς τις δυτικές ζώνες της κατεχόμενης Γερμανίας, καθ’οδόν για το Yishuv (τον εβραϊκό οικισμό στην Παλαιστίνη). Μέσω της οργάνωσης Youth Aliyah (Μετανάστευση των Νέων), χιλιάδες παιδιά έφτασαν στο Yishuv και, στη συνέχεια, στο κράτος του Ισραήλ μετά την ίδρυσή του το 1948.
Κείμενο και φωτογραφίες από το United States Holocaust Memorial Museum

Δευτέρα 1 Ιουνίου 2020

Πεντηκοστή, έθιμα και παραδόσεις (Pfingstmontag)

Η Πεντηκοστή είναι αρχικά μια θρησκευτική εορτή (50 μέρες μετά το Πάσχα), αλλά πολλά έθιμα που λαμβάνουν χώρα την ημέρα αυτή είναι σχετικά με την γονιμότητα της γης και τοπικές γιορτές που γίνονται και ίσως δεν είναι γνωστές έξω από τα σύνορα της χώρας όπως φωτιές, κυρίως Μεσαιωνικής προέλευσης. Η εορτή αυτή στη Γερμανία συνήθως συμπίπτει με σχολικές διακοπές και υπαίθριες δραστηριότητες. Στη φωτογραφία βλέπετε ένα βόδι (το πιο δυνατό ζώο) στολισμένο, όπως συνηθίζεται, με λουλούδια, κορδέλες και κουδούνια. Από αυτό προέρχεται η φράση "έχεις στολιστεί σαν το βόδι της Πεντηκοστής!" Παλαιότερα, βέβαια, το περίμενε, μετά την πομπή όλο καμάρι, η σούβλα...Σε παραλλαγή ονομάζουν κάποιον στη νότια Γερμανία "βόδι της Πεντηκοστής" όταν κοιμάται αυτή τη μέρα περισσότερο (όπως το αθώο ζώο παρέλαζε ζωρίς να γνωρίζει ότι το επριμένει η σούβλα, έτσι ο άνθρωπος που κοιμάται ως αργά, δεν ξέρει τι γίνεται γύρω του).

An Pfingsten wird in vielen Regionen das Vieh das erste Mal auf die Weide gebracht. Bei dieser Prozession schmückt man das kräftigste Tier, den Pfingstochsen, mit Blumen, Bändern und Glocken. 🐂 💐
So entstand auch eine Redensart „geschmückt wie ein Pfingstochse“. Das bedeutet, dass jemand sehr eitel ist, da er sich gerne „herausputzt“ und viel Schmuck anlegt. Früher landete der Ochse nach der Prozession oft auf dem Bratenspieß.
Es gibt noch einen weiteren Brauch: Im süddeutschen Raum bezeichnet man eine Person als „Pfingstochsen“, wenn diese an Pfingsten am längsten geschlafen hat. Genau wie der geschmückte Ochse nicht ahnte, dass er auf dem Bratenspieß landen wird, bekommen Leute, die lange schlafen, nicht mit, was um sie herum passiert. 😉


Mehr über Pfingsten auf Deutsch:
Pfingsten ist ein christliches Fest, das am fünfzigsten Tag nach Ostern begangen wird. Im kirchlichen Sinne ist es auch der Geburtstag der Kirche. Zugleich wird an Pfingsten das Ende der Osterzeit eingeläutet. Pfingsten bezieht sich auf das griechische Wort „pentekoste“, was übersetzt der „fünfzigste Tag“ bedeutet.
Nach der christlichen Lehre kam an jenem Tag der Heilige Geist über Jesus' Jünger, die nach dessen Kreuzigung und Auferstehung orientierungslos waren. Der Heilige Geist sprach ihnen Mut zu und ermunterte sie, die Lehre Christi zu verbreiten. Noch vorhandene Quellen besagen, dass 130 Jahre nach Christus zum ersten Mal Pfingsten gefeiert wurde. Der Heilige Geist nimmt im Christentum eine herausragende Stellung ein. Es wird von der Heiligen Dreifaltigkeit gesprochen, aus der Gottes Gestalt besteht. Gemeint sind damit Gottvater, der Sohn und der Heilige Geist (Trinitas Dei). Pfingsten endet mit dem Pfingstmontag. Sowohl am Sonntag als auch am Pfingstmontag werden Gottesdienste abgehalten, mancherorts auch in der freien Natur.

BRAUCHTUM

Pfingsten und der Pfingstmontag werden nicht nur aus religiösen Gründen gefeiert. Viele Bräuche sind verbunden mit Fruchtbarkeitsritualen und beziehen sich auf die Natur, die zu neuem Leben erwacht. Bräuche, die speziell am Pfingstmontag stattfinden, sind nicht bekannt. Die Pfingstbräuche sind regional sehr verschieden.
Von den kirchlichen Riten sind das Pfingstfeuer, die Flurumritte am Pfingstmontag und der Wettersegen geblieben. Im Mittelalter war es Brauch, eine hölzerne Taube durch eine Öffnung im Kirchendach zu stecken und zu schwenken. Während der Gottesdienste am Sonntag und am Pfingstmontag durften Tauben frei in der Kirche fliegen.
Einer der bekanntesten Bräuche ist der sog. Pfingstlotter. Dabei handelt es sich um eine Puppe, die aus Stroh, Holz und Kleidungsstücken gefertigt wird. Die jungen Männer des Ortes stellen den Pfingstlotter möglichst unbemerkt vor die Tür, vor das Fenster oder aufs Dach einer jungen Dame, um ihr damit etwas unliebsam zu signalisieren, dass sie bald unter die Haube kommen solle. Aufgeweckte junge Frauen drehen manchmal den Spieß um und tragen das Bett eines abwesenden Burschen auf die Straße.
Wer am Pfingstsonntag zuletzt aus dem Bett steigt, gilt als "Pfingstlucke" (auch: "Pfingstochse" oder "Pfingstnigl"). Die gleiche Bezeichnung trägt ein Blumenstrauß vermengt mit Brennesseln, der Langschläfern ins Bett gelegt wird.1
Ein Brauch der etwas anderen Art ist das sogenannte Pfingststehlen (auch "Zamtragn"), das in der Bosheits- beziehungsweise Unfugnacht stattfindet. Junge Leute stehlen in der Nacht zum Sonntag bewegliche Gegenstände aus den Vorgärten. Am Sonntag werden diese auf dem Markplatz ausgestellt und können von den Eigentümern zurückgeholt werden. Allerdings funktioniert der Brauch nur noch in Dörfern, wo wirklich jeder jeden kennt. Ansonsten kann es passieren, dass spätestens nach dem Pfingstmontag den Pfingststehlern eine Anzeige droht.

TYPISCHE GERICHTE

Die Pfingstmilch spielt bis heute beim Pfingstessen eine große Rolle: Nach der langen Zeit im Stall gaben die Kühe nach den ersten Tagen auf der Weide eine besonders gute Milch. Die Pfingstmilch, eine Milchsuppe aus Eiern und Mandeln, wurde von den Mägden ihren Verehrern serviert. Bauern schenkten die Pfingstmilch den Armen in der Hoffnung auf eine reiche Ernte. Aber auch die cremige Maibutter, gewonnen aus der ersten Milch mit einem besonderem Aroma und hohem Karotinanteil, darf beim traditionellen Pfingstessen nicht fehlen.
Bis ins 19. Jahrhundert wurde im Rahmen des Pfingstochsenfestes derPfingstochse zum Festmahl geschlachtet. Im Gegensatz zu Deutschland ist dieser Brauch in Österreich jedoch unüblich.
Mancherorts werden auch Pfingstbrezeln gebacken, ein ursprünglich aus Böhmen stammender Brauch.
Rezepte:

Κυριακή 31 Μαΐου 2020

3η Ιουνίου: Παγκόσμια Ημέρα Ποδηλάτου (World Bicycle Day)

Βίντεο με την εφεύρεση του ποδηλάτου στα Γερμανικά:
Από τη ρήση του κοινωνιολόγου Leszek Sibilski, «το ποδήλατο είναι υπόθεση όλων» (2015), γεννήθηκε ένα ολόκληρο κίνημα που επισφραγίστηκε από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών στις 12 Απριλίου 2018, ορίζοντας την 3η Ιουνίου ως παγκόσμια ημέρα ποδηλάτου (ήταν από το 1998 Ευρωπαϊκή Ημέρα Ποδηλάτου).





Λέγεται ότι ο Λεονάρδος ντα Βίντσι ή ένας από τους μαθητές του, έφτιαξε το 1493, τα πρώτα σχέδια μιας μηχανής που κινιόταν με πετάλια και είχε συνδετικές βέργες μεταξύ των τροχών. Το πρώτο ποδήλατο, ή καλύτερα αυτό που έμοιαζε σαν ποδήλατο εφευρέθηκε στην Γαλλία το 1790 από τον Κόμη Μεντ Ντε Σιβράκ. Δεν είχε πετάλια και τιμόνι και το είχε ονομάσει Σελεριφέρ. Ήταν ξύλινο και μάλλον δύσχρηστο. Αργότερα, το 1816, ο γερμανικής καταγωγής Καρλ βον Ντράις, βαρώνος του Σάρμπουρν, 32 ετών τότε, το εξέλιξε και το ονόμασε Ντράισιέν. Αποτελεί κεντρική φυσιογνωμία στην ιστορία του ποδηλάτου, καθώς σχεδίασε και κατασκεύασε την “μηχανή περπατήματος” ή “draisienne” η αλλιώς “αλογάκι για χόμπι”, μια πολύ πρώιμη μορφή του. Από αρκετούς θεωρείται ως “ο πατέρας του ποδηλάτου”. Του πρόσθεσε τιμόνι, και ο ποδηλάτης καθόταν ανάμεσα στις δυο ρόδες. Γεννήθηκε στις 29 Απριλίου του 1785 στην Καρλσρούη και πέθανε στις 10 Δεκεμβρίου του 1851 στην ίδια πόλη. Από το 1803 μέχρι το 1805 σπούδασε αρχιτεκτονική, γεωπονία και φυσική στο πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης. Αρχικά διορίστηκε ως δασικός υπάλληλος, στη συνέχεια όμως αφοσιώθηκε στη δημιουργία μίας σειράς εφευρέσεων. Το 1817 ανακάλυψε ένα είδος ποδηλάτου που θα τον βοηθούσε να μετακινηθεί στους βασιλικούς κήπους πιο γρήγορα. Εικάζεται πως ένας ακόμα λόγος που ώθησε τον Karl Drais στην εφεύρεσή του, ήταν οι κλιματικές συνθήκες που επικρατούσαν στην Ευρώπη το 1816. Εκείνη η χρονιά έχει μείνει στην ιστορία ως η "χρονιά δίχως καλοκαίρι", λόγω των ανωμαλιών στις καιρικές συνθήκες που είχαν σαν αποτέλεσμα την πείνα των αλόγων με τα ανάλογα προβλήματα που προέκυψαν στις μετακινήσεις και που φυσικά δεν άφησε αμέτοχη την Γερμανία. Η κατασκευή του Φον Ντράις, αντανακλούσε την πεποίθηση των οπαδών της ότι θα αντικαθιστούσε το βασικό μεταφορικό μέσο του 19ου αιώνα, το άλογο. Η μηχανή περπατήματος είχε δύο ισομεγέθεις τροχούς όπου στον μπροστινό υπήρχε η δυνατότητα να ακουμπήσει κανείς το πόδι του. Ο τρόπος λειτουργίας του ήταν αρκετά απλός. Ο αναβάτης έπρεπε να δίνει ώθηση με το ένα πόδι. Ήταν κατασκευασμένο πλήρως από ξύλο. Δεν έγινε ευρέως γνωστό, αφού δεν είχε την δυνατότητα να κυλήσει πουθενά αλλού, πέρα από πολύ καλά στρωμένους δρόμους, όπως τα πάρκα και κήποι. Το πρώτο καταγεγραμμένο ταξίδι ποδηλάτου, έγινε από τον ίδιο τον Drais, στις 2 Ιουνίου 1817 από το Μάνχαϊμ στο Σβέτσιγκεν. Η πρώτη περιήγηση με ποδήλατο στον κόσμο, πριν από 200 χρόνια, ήταν η διάνυση μιας απόστασης σχεδόν 14 χλμ. αλλά το δίτροχό του, η "draisienne" όπως έμεινε στην ιστορία, δεν ενθουσίασε το κοινό. Η πρώιμη μορφή σημερινού ποδηλάτου ήταν υπερβολικά ακριβή στις αρχές του 19ου αιώνα. Η περιήγηση του Ντράις, καθισμένου πάνω σε ξύλινο δοκό που συνέδεε δύο ρόδες, θεωρείται τουλάχιστον η ημερομηνία έναρξης της ατομικής κινητικότητας. Το ταξίδι χωρίς άλογο ήταν μέχρι τότε αδύνατον. Η εφεύρεση του Ντράις δεν διέθετε σύστημα διεύθυνσης και επέτρεπε τη γρήγορη μετακίνηση μόνο σε ευθεία κατεύθυνση. Από το 1817, το ποδήλατο υπέστη αμέτρητες βελτιώσεις και συνοδεύτηκε από κοινωνικές εξελίξεις. Από την πρώιμη μορφή του ως το ηλεκτρικό ποδήλατο, η ιδέα δεν άλλαξε: δύο ρόδες, ένα τιμόνι, η δυναμική του ποδηλάτη και τακτική συντήρηση του μηχανισμού του. Έκτοτε, το ποδήλατο δεν σταματά να εκσυγχρονίζεται σταδιακά και να γίνεται όλο και πιο λειτουργικό. Το 1817 σηματοδοτεί εξάλλου την απαρχή πολλών ακόμη εφευρέσεων. 

Από απούλητο προϊόν έγινε αγαθό μαζικής παραγωγής

 Με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων από την εφεύρεση του ποδηλάτου, το 2017 παρουσίασε το Μουσείο Εργασίας και Τεχνικής στο ΜάνχαΪμ τη μεγάλη έκθεση του κρατιδίου της Βάδης- Βυρτεμβέργης "200 χρόνια ποδήλατο". Ο βαρόνος φον Ντράις και η ιστορία του ποδηλάτου" (https://www.200jahre-fahrrad.de/). Η έκθεση παρουσιάζει το πορτρέτο του Καρλ φον Ντράις, ενός ευφυούς εφευρέτη, του οποίου οι ιδέες ήταν πολύ πιο μπροστά από την εποχή του. Χρειάστηκε να περάσουν 50 χρόνια μετά το πρώτο αυτό ταξίδι, ώστε το ποδήλατο να αναπτυχθεί γρήγορα. Το 1867, ο Πιέρ Μισό παρουσιάζει στη Διεθνή 'Έκθεση των Παρισίων το ποδήλατό του, ένα δίτροχο εξοπλισμένο με πετάλια στην μπροστινή ρόδα. Το ποδήλατο γρήγορα κατασκευάστηκε μαζικά και αποτέλεσε παγκόσμια εμπορική επιτυχία. Η ανάπτυξή του επιτρέπει τη συντόμευση του χρόνου κατασκευής και τη χρήση ελαφρύτερων υλικών ώστε το ποδήλατο να γίνει λιγότερο βαρύ. Οι ποδηλάτες είναι ενθουσιασμένοι. Το ποδήλατο γίνεται μαζικό προϊόν μέσα σε μερικά χρόνια. Η έκθεση στο Μάνχαϊμ παρουσίασε το εργαστήρι ενός παλιού καροτσέρη, αντικείμενα που δείχνουν τα διάφορα στάδια της εξέλιξης του ποδηλάτου και ιδέες γεμάτες φαντασία που επηρέασαν τη διαμόρφωση αυτού του μέσου μετακίνησης, άθλησης και ψυχαγωγίας. (Με πληροφορίες από Deutschland.de, Cyclable, Le blog du velo, ΑΠΕ-ΜΠΕ)



Ο κόσμος το δέχθηκε με ενθουσιασμό, αν και ήταν δύσκολο στο χειρισμό του, πράγμα που έκανε τη χρήση του περιορισμένη σε κήπους και πάρκα κυρίως. Το 1867 ήταν η χρονιά που το ποδήλατο άλλαξε μορφή. Οι τιμές  των ποδηλάτων πέφταν διαρκώς, έγιναν προσιτά στον κόσμο,  καθώς οι μέθοδοι κατασκευής βελτιώνονταν διαρκώς. Ήρθε η ώρα για φουσκωτές λαστιχένιες ρόδες οι οποίες ανακούφισαν από το επώδυνο καβάλημά του. Έτσι,  το ποδήλατο έγινε ασφαλές και ευχάριστο. Το ποδήλατο έγινε πολύ δημοφιλές τα τέλη του 19ου αιώνα και συμπεριλήφθηκε και στους πρώτους Ολυμπιακούς αγώνες της Αθήνας το 1896. Διάφοροι αγώνες ταχύτητας διοργανώθηκαν στην Ευρώπη και στην Αμερική εκείνη την περίοδο ακόμα και με διαδρομές μεταξύ πόλεων. Το 1903 έγινε ο πρώτος ποδηλατικός γύρος στο Παρίσι.

"Το ποδήλατο είναι υπόθεση όλων". Όλοι οι ποδηλάτες, είτε το χρησιμοποιούν για τη δουλειά, είτε για τον ελεύθερο χρόνο, έχουν ως κοινό σημείο ότι αισθάνονται ελεύθεροι, γιατί το ποδήλατο έιναι ένα σύμβολο της προόδου του ανθρώπου, ένα μέσο επαφής, αμοιβαίου σεβασμού και κατανόησης, διευκολύνει την κοινωνικοποίηση  και αναδεικνύει τον πολιτισμό και την ειρήνη. Και η Ελλάδα φαίνεται να ακολουθεί το καλό παράδειγμα στην ποδηλασία των άλλων Ευρωπαϊκών χωρών: Από τα ποδήλατα που ξεφύτρωσαν στους δρόμους με οικογένειες ολόκληρες να απολαμβάνουν πρωινούς και απογευματινούς περιπάτους, αναβάτες κάθε ηλικίας να πηγαίνουν για δουλειά με το ποδήλατο και να κατακλύζουν τους ελεύθερους από αυτοκίνητα δρόμους των πόλεων, τον συνωστισμό στα βουνήσια μονοπάτια, μέχρι και εφήβους να περπατούν και να κουβεντιάζουν με τα ποδήλατά τους στα χέρια, ανάμεσά τους, τηρώντας τις επιβεβλημένες κοινωνικές αποστάσεις. Μύρισε ποδηλατική Άνοιξη στη χώρα!
Υπάρχουν σχέδια και ελπίδες πως το 2021 θα υπάρχει το πρώτο μεγάλο δίκτυο ποδηλατοδρόμων στην Αθήνα, ότι θα παρθούν άμεσα έκτακτα μέτρα που στοχεύουν στην ενίσχυση του ποδηλάτου καθώς και στην αύξηση της ασφάλειας για περπάτημα και ήπια μέσα μετακίνησης. Έχει ήδη κατατεθεί τροπολογία σε νομοσχέδιο με την οποία θεσπίζονται γρήγορες διαδικασίες για την προσωρινή δημιουργία ποδηλατοδρόμων και πεζοδρόμων. Κι ύστερα, έρχεται ο «Μεγάλος Περίπατος» της Αθήνας, μια πρόταση για την πόλη αυτή που καταδυναστεύεται δεκατίες τώρα και που ουσιαστικά έρχεται να αλλάξει τη ζωή μας με απλό τρόπο. Μια πρόταση που θα επιτρέψει σε χιλιάδες πολίτες να βγουν στους δρόμους και να περπατήσουν στο ιστορικό κέντρο, θα κάνει το κέντρο της πόλης προορισμό για χιλιάδες ποδηλάτες και, με δεδομένη τη σύνδεση κέντρου, παραλίας μέσω του ποδηλατοδρόμου “Γκάζι – Φάληρο”, προτείνει μια διέξοδο προς το θαλάσσιο μέτωπο της πόλης. Ακολουθεί το «Μνημόνιο Συνεργασίας για τα μονοπάτια του Υμηττού». Ένα μνημόνιο διαφορετικό: ο Υμηττός, το βουνό με τους 11 όμορους δήμους και το 1 εκατομμύριο πολίτες που ζουν σε αυτούς, θα αποκτήσει ένα μητροπολιτικό δίκτυο 6 μονοπατιών, συνολικού μήκους 90 χιλιομέτρων που θέτει πλέον τις βάσεις για να γίνει ο Υμηττός επισκέψιμος για όλους, για ψυχαγωγία, άθληση, περιήγηση και συνάντηση με το φυσικό περιβάλλον. Την Τετάρτη 3 Ιουνίου μαθαίνουμε πως εγκαθίστανται κοινόχρηστα ενοικιαζόμενα ποδήλατα, ακόμη και ηλεκτρικά, σε διάφορα σημεία στη χώρα. Παράλληλα έρχονται και τα ευρωπαϊκά βραβεία για την Καρδίτσα και το Ρέθυμνο να επιβεβαιώσουν πως μπορούν οι πόλεις να έχουν βιώσιμο πρόσημο, να τις απολαμβάνουν οι κάτοικοί τους.
Αναγνωρίζοντας τη σημασία του ποδηλάτου στις σύγχρονες πόλεις ως μέσου όχι μόνο φιλικού στο περιβάλλον αλλά και καθοριστικού για την ανάπτυξη και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, ο οργανισμός Ηνωμένων Εθνών υποστηρίζει στην πράξη τη χρήση του ποδηλάτου. Η βιώσιμη κινητικότητα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα ποιότητας στις πόλεις και οι πολίτες που περπατούν ή ποδηλατούν, παρόλο που τείνουν να γίνουν πλειοψηφία, ακόμα δεν έχουν την απαραίτητη προσοχή της πολιτείας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO – World Health Organisation) οι ασφαλείς υποδομές για το ποδήλατο αποτελούν πρωταρχικό παράγοντα για την ισότητα στην υγεία. Ειδικά για τα οικονομικά ασθενέστερα τμήματα του πληθυσμού που δεν έχουν πρόσβαση σε ιδιωτικά, μηχανοκίνητα μέσα μεταφοράς, το περπάτημα και το ποδήλατο προτείνουν έναν τρόπο μετακίνησης που ταυτόχρονα βελτιώνει την υγεία, μειώνει την πιθανότητα για καρδιακές παθήσεις, κάποιους τύπους καρκίνου και διαβήτη. Παράλληλα προσφέρει ίσες ευκαιρίες σε όλους τους πολίτες και είναι θετικό για την οικονομία.
Το ποδήλατο αποτελεί ένα απλό, οικονομικό, αξιόπιστο, καθαρό και φιλικό προς το περιβάλλον μέσο μεταφοράς. Το ποδήλατο μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως μέσο μετακίνησης αλλά και ως μέσο ανάπτυξης, άθλησης και αναψυχής. Η χρήση του ποδηλάτου καθιστά τους πολίτες περισσότερο κοινωνικούς και προσφέρει σημαντικά καλύτερη αίσθηση του τοπικού περιβάλλοντος. Το ποδήλατο αποτελεί σύμβολο βιώσιμου τρόπου μετακίνησης, ένα σύμβολο υπέρ της λιγότερης κατανάλωσης μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και έχει μόνο θετική επίδραση στο κλίμα.

Η Παγκόσμια Ημέρα Ποδηλάτου

  • Ενθαρρύνει τα κράτη-μέλη να δώσουν σημασία στο ποδήλατο και να το συμπεριλάβουν σε διεθνή, εθνικά και τοπικά προγράμματα.
  • Ενθαρρύνει τα κράτη-μέλη να βελτιώσουν την οδική ασφάλεια και να ενσωματώσουν πολιτικές βελτίωσης της βιώσιμης κινητικότητας και δημιουργίας ασφαλών υποδομών για το ποδήλατο και το περπάτημα.
  • Ενθαρρύνει τους εμπλεκόμενους φορείς να δώσουν έμφαση και να προωθήσουν τη χρήση του ποδηλάτου, της ήπιας άσκησης, να δημιουργήσουν προγράμματα εκπαίδευσης για τα παιδιά και τους νέους και να αναπτύξουν πολιτικές για τη μείωση της παχυσαρκίας και των ασθενειών που σχετίζονται με τη μείωση της άσκησης.
  • Ενθαρρύνει τα κράτη-μέλη να υιοθετήσουν καλές πρακτικές προκειμένου να προωθήσουν τη χρήση του ποδηλάτου στην κοινωνία μέσα από τη δημιουργία δράσεων για το ποδήλατο σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, βελτιώνοντας την ποδηλατική κουλτούρα στην κοινωνία.
Άσχετα με το τι θα κάνουν οι κυβερνήσεις για την παγκόσμια ημέρα ποδηλάτου, επιλέγουμε το ποδήλατο για τις μικρές ή μεγαλύτερες μετακινήσεις μας. Απολαμβάνουμε μια βόλτα στη φύση ή χρησιμοποιούμε το ποδήλατο για τη μετακίνησή στη δουλειά. Πηγαίνουμε το ποδήλατό για ένα καλό service, ώστε να είναι πάντα έτοιμο και ασφαλές για χρήση.
Πηγές: sansimera, mbike, infokids, http://lyk-esp-chalk.eyv.sch.gr/

Σάββατο 23 Μαΐου 2020

Νίκος Καζαντζάκης & Albert Einstein: Γνωρίστηκαν;

(Το γκράφιτι βρίσκεται σε σχολείο στις Μοίρες Ηρακλείου).
Ο ερευνητής Νίκος Λυγερός δημοσίευσε στην προσωπική του ιστοσελίδα μία επιστολή του Άλμπερτ Αϊνστάιν προς τον Νίκο Καζαντζάκη. Στο σύντομο κείμενο του ο σπουδαίος επιστήμονας ευχαριστούσε τον Έλληνα λογοτέχνη για τις μεταφράσεις έργων του ιδίου στα γερμανικά, που του είχε αποστείλει για να διαβάσει, κατόπιν αιτήματος του Αϊνστάιν. Στο Μουσείο Καζαντζάκη "φιλοξενείται" η επιστολή του Αϊνστάιν, καθώς και ακόμη μία του Τόμας Μαν που και εκείνος τον ευχαριστεί για το βιβλίο του "Ο Χριστός ξανασταυρώνεται". (Στο ίδιο Μουσείο υπάρχουν ακόμη μεταξύ άλλων το χειρόγραφο της "Ασκητικής" και άλλα δύο χειρόγραφα της "Οδύσσειας". Το Μουσείο βρίσκεται στην κεντρική πλατεία του ιστορικού χωριού Βαρβάροι, σημερινή Μυρτιά. Η Έκθεση του Μουσείου στεγάζεται εκεί όπου βρισκόταν το πατρικό σπίτι της οικογένειας Ανεμογιάννη, οικογένειας συγγενικής με τον καπετάν Μιχάλη, τον πατέρα του Νίκου Καζαντζάκη: https://www.kazantzaki.gr/gr). 
Αναφέρει ο Νίκος Λυγερός στο ιστολόγιο του:
"Όσο κι αν φαίνεται απίστευτο, στο Μουσείο Καζαντζάκη στη Μυρτιά υπάρχει αντίγραφο επιστολής του Albert Einstein στον Νίκο Καζαντζάκη στα αγγλικά δακτυλογραφημένη στο Princeton στην Αμερική με τη χειρόγραφη υπογραφή του. Αυτό το γεγονός είναι σημαντικό από μόνο του, αφού αποδεικνύει τόσο τον σεβασμό που υπήρχε μεταξύ τους όσο και το ενδιαφέρον τους για τα βάσανα που είχαν υποστεί οι λαοί μας λόγω ακραίων καταστάσεων. Διότι ο Albert Einstein δεν ήταν μόνο ένα Βραβείο Νόμπελ Φυσικής του 1921, ούτε ο Νίκος Καζαντζάκης μόνο το Βραβείο Ειρήνης του 1956. Ήταν και οι δύο άνθρωποι της Ανθρωπότητας που πάλευαν για τους άλλους κι όχι μόνο για το έργο, αφού αυτό δεν μπορούσε να περιοριστεί στο πλαίσιο της ειδικότητας τους. Έτσι ήταν φυσιολογικό ένας συνδετικός κρίκος και σε αυτό το πλαίσιο που είναι ακόμα πιο ανθρώπινο. Μας προκάλεσε λοιπόν μεγάλη εντύπωση αυτή η γνήσια επιστολή που είδαμε χάρη στην παρέμβαση του προέδρου του Μουσείου Καζαντζάκη, κύριου Στέλιου Ματζαπετάκη, και βέβαια της Διευθύντριας Βαρβάρας Τσάκα που είχε την καλοσύνη να μας κάνει μια φανταστική ξενάγηση των χώρων που διήρκεσε τρεις ώρες για να μας αποκαλύψει τον πλούτο τον αρχειακό κι όχι μόνο τα εκθέματα. Έτσι αντικρίσαμε την περίφημη επιστολή αλλά και την αλληλογραφία του Νίκου Καζαντζάκη με τον Albert Camus".
Ο Αϊνστάιν γράφει στον Καζαντζάκη: «Σας ευχαριστώ πολύ που μου στείλατε τη δουλειά σας μεταφρασμένη στα γερμανικά. Μπορώ να φανταστώ πως η τραγική μοίρα του λαού σας είναι η πηγή της προελεύσεως της. Υπήρξε ανείπωτη συμφορά πυροδοτούμενη πιθανώς στο σύνολό της από πολιτικές κόντρες, που προκλήθηκαν από τις μεγάλες δυνάμεις, τη μία μετά την άλλη, χωρίς να διακρίνεται ένα τέλος στον ορίζοντα. Φαίνεται η αναπόδραστη μοίρα του ανθρώπου είναι να να κάνει τη ζωή των άλλων ανυπόφορη»....  
Ο Καζαντζάκης γράφει στον Αϊνστάιν:
12-7-52 A. Einstein, 112 Mercer οδός, N. Jersey, Η.Π.Α
"Αγαπητέ Δάσκαλε, με βαθιά συγκίνηση έλαβα την επιστολή σας [...] Η ύπαρξή σας σε αυτή τη γη, τόσο ματωμένη και λερωμένη από τους ανθρώπους, πάντα ήταν για μένα μια μεγάλη παρηγοριά· χάρη σε σας συχνά μπόρεσα να ξεπεράσω την αηδία μου και την απελπισία μου· και το βιβλίο που σας έστειλα, «Ελληνικό Πάθος» γράφτηκε κάτω από το στίγμα σας. Σας παρακαλώ, αγαπητέ Δάσκαλε, να το διαβάσετε· ο αυθεντικός τίτλος του είναι: «Ο Χριστός εξακολουθεί να σταυρώνεται», λανθασμένα μεταφρασμένο στα Γερμανικά «Ελληνικό Πάθος»· δεν πρόκειται για τα βάσανα της σύγχρονης Ελλάδας· προσπάθησα να ζωντανέψω την προσπάθεια του ανθρώπου να βρει μία Notausgang (έξοδος κινδύνου, στα γερμανικά στην επιστολή) στην απελπισία και την αδικία που μας περικυκλώνουν και μας πνίγουν. Με την ελπίδα ότι θα θελήσετε να διαβάσετε αυτό το έργο, που έπρεπε να είναι αφιερωμένο σε σας, σας παρακαλώ, αγαπητέ Δάσκαλε, να πιστέψετε στον βαθύ μου θαυμασμό και την ευγνωμοσύνη μου".
Ν. Καζαντζάκης


Πηγή: Νίκος Λυγερός, Μηχανή του χρόνου, Μουσείο Καζαντζάκη